Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΚΛΗ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΚΛΗ   

Μεσα απο το κειμενο το οποιο μας εχει δοθει για την ζωη του

Περικλη διακρινουμε για αυτον:

• Το υπερβολικά μεγάλο ποσοστό συμμετοχής των πολιτών στην πολιτική ζωή του τόπου. 
• ο μέγιστο της ακμής της πόλης των Αθηνών σε πολιτικό, ναυτικό,στρατιωτικό,φιλοσοφικό,οικονομικό και καλλιτεχνικό επίπεδο
•  Οι επισφαλείς συνθήκες ειρήνης με τους Πέρσες και τους Σπαρτιάτες.
•  Η ηγεμονική και αλαζονική στάση  της Αθήνας κατά των συμμάχων της  που με την καταπίεση και τη εκμετάλλευση που τους ασκούσε έφτασε στο μέγιστο της δύναμης της .
• Η άμεση συμμετοχή  όλων των Αθηναίων πολιτών στην διοίκηση της πόλης 

ΟΙ ΤΥΠΟΙ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΠΟΛΕΜΙΚΩΝ ΠΛΟΙΩΝ

ΑΡΧΑΙΑ ΠΟΛΕΜΙΚΑ ΠΛΟΙΑ

ΑΡΧΑΙΚΗ ΕΠΟΧΗ750-480π.Χ.

Τριήρης: ταχύτατο,αρχαίο κοπίλατο πλοίο το οποίο εξελίχθηκε στον Ελλαδικό χώρο.

Διήρης: είχε δύο σειρές κουπιών και αποτελεί τον ενδιάμεσο κρίκο εξέλιξης απ'την πεντηκόντορο προς τα μεταγενέστερα σκάφη. 

Η Αθηναϊκή τριήρης: κάθε κοπηλάτης τραβούσε μόνο ένα κουπί μήκους 4.40μ Το πλήρωμα αποτελούνταν από=
1.τριήραρχος 
2.κυβερνήτης 
3.πρωρεύς 
4.κελευστής
5.αυλιτής 

 Θηραϊκά πλοία: τα πρώτα διάσημα πλοία στον Ελλαδικό χώρο ήταν τα πλοία της Θήρας. Με 40 μέτρα μήκος και 150 κωπιλάτες σε τρεις σειρές.

Η Τριαντακοντόρος και η Πεντηκόντορος: τα πρώτα σημαντικά πλοία που επινοήθηκαν. Τριαντακοντόρος (30 κουπιά), Πεντηκόντορος (50 κουπιά).

 Πενηντάκοπος: ένα τυπικό πλοίο της εποχής του Ομήρου. Η πρώτη οργανωμένη ναυτική κίνηση περιγράφεται λεπτομερώς από τον Όμηρο στην Ιλιάδα.

Νεωσικοί: ήταν ξύλινα και φτιαχνόταν πρώτα το εξωτερικό κέλυφος και στην συνέχεια τοποθετούνταν εσωτερικά και οι ενισχύσεις

Τα χαρακτηριστικά της εποχής του Περικλή

Τα χαρακτηριστικά της εποχής του Περικλή ήταν. 

• Η άμεση συμμετοχή (έστω και για λίγο) όλων των Αθηναίων πολιτών στην διοίκηση της πόλης και την λήψη αποφάσεων εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής. 
• Η διαφάνεια στην πολιτική ζωή και οι ευσύνοπτες και πρακτικές επιμέρους διαδικασίες που είχαν ως σκοπό  τη συμμετοχή όλων των πολιτών σε αυτές (τις επιμέρους διαδικασίες) 
• Το υπερβολικά μεγάλο ποσοστό συμμετοχής των πολιτών στην πολιτική ζωή του τόπου. 
• Το μέγιστο της ακμής της πόλης των Αθηνών σε πολιτικό, ναυτικό,στρατιωτικό,φιλοσοφικό,οικονομικό και καλλιτεχνικό επίπεδο. 
• Οι επισφαλείς συνθήκες ειρήνης με τους Πέρσες και τους Σπαρτιάτες. 
• Η ηγεμονική και αλαζονική στάση  της Αθήνας κατά των συμμάχων της  που με την καταπίεση και τη εκμετάλλευση που τους ασκούσε έφτασε στο μέγιστο της δύναμης της (η Αθήνα) 
• Η περιθωριοποίηση και αποκλεισμός των γυναικών από την πολιτική και κοινωνική ζωή ( εκτός ελάχιστων εξαιρέσεων) της πόλης.

Οι τύποι των αρχαίων πολεμικών πλοίων

Τριήρης: ταχύτατο,αρχαίο κοπίλατο πλοίο το οποίο εξελίχθηκε στον Ελλαδικό χώρο.

Διήρης: είχε δύο σειρές κουπιών και αποτελεί τον ενδιάμεσο κρίκο εξέλιξης απ'την πεντηκόντορο προς τα μεταγενέστερα σκάφη.

Η Αθηναϊκή τριήρης: κάθε κοπηλάτης τραβούσε μόνο ένα κουπί μήκους 4.40μ Το πλήρωμα αποτελούνταν από=
1.τριήραρχος 
2.κυβερνήτης 
3.πρωρεύς 
4.κελευστής
5.αυλιτής

Η Τριαντακοντόρος και η Πεντηκόντορος: τα πρώτα σημαντικά πλοία που επινοήθηκαν. Τριαντακοντόρος (30 κουπιά), Πεντηκόντορος (50 κουπιά).

Θηραϊκά πλοία: τα πρώτα διάσημα πλοία στον Ελλαδικό χώρο ήταν τα πλοία της Θήρας. Με 40 μέτρα μήκος και 150 κωπιλάτες σε τρεις σειρές.

Νεωσικοί: ήταν ξύλινα και φτιαχνόταν πρώτα το εξωτερικό κέλυφος και στην συνέχεια τοποθετούνταν εσωτερικά και οι ενισχύσεις.

Πενηντάκοπος: ένα τυπικό πλοίο της εποχής του Ομήρου. Η πρώτη οργανωμένη ναυτική κίνηση περιγράφεται λεπτομερώς από τον Όμηρο στην Ιλιάδα.

*Επίσης κάποια άλλα αρχαία πολεμικά πλοία ήταν, το Μυκηναϊκό και το Κωπιλατικό-Ιστιοφόρο.

Διαδραστική Περιήγηση στην Αρχαία Αγορά

αρχαια πολεμικα πλοια

Η αναγκαιότητα του νομίσματος σύμφωνα με τον Αριστοτέλη

Η σημασία του νομίσματος  κατά τον Αριστοτέλη είναι πολύ σημαντική. Με το ανταλλακτικό εμπόριο ο διαχωρισμός του μεριδίου στον καθέναν δεν ήταν δίκαιος.Ενώ με τη κοπή του νομίσματος οι πολίτες μπορούσαν να αγοράζουν ότι ήθελαν,σύμφωνα με την αξία του αντικειμένου που έπαιρναν.Ο Αριστοτέλης λοιπόν, υποστήριξε πως με την κοπή του νομίσματος θα υπάρξει δίκαια ανταλλαγή σε όλους τους τομείς της ανάπτυξης εκείνης της εποχής!

Οι αποικίες Ελλήνων και Φοινίκων στη Σικελία

Η Σικελία αποικήθηκε από Έλληνες και Φοίνικες από τον 8ο π.Χ. αιώνα. Το 734 π.Χ., από Κορίνθιους ιδρύθηκαν οι Συρακούσες, η σπουδαιότερη αποικία στη Σικελία. Άλλες σημαντικές ελληνικές αποικίες ήταν η Γέλα, ο Ακράγας, ο Σελινούντας , η Ιμέρα και η Μεσσήνη. Αυτές οι ελληνικές πόλεις κράτη ήταν μεγάλης σημασίας για το σύνολο του ελληνικού πολιτισμού, μαζί με αυτές τις νοτίου Ιταλίας αποτελούσαν την Μεγάλη Ελλάδα. Ο Εμπεδοκλής και ο Αρχιμήδης ήταν και οι δυο Σικελιώτες. Η Σικελία ήταν από την αρχαιότητα μεγάλο κέντρο παραγωγής σιταριού (περιζήτητο για τις πόλεις της κυρίως Ελλάδας). Υπήρξε πολλές φορές παρέμβαση στα πολιτικά των σικελικών πόλεων από τις πόλεις της κυρίως Ελλάδας, είτε αυτή είχε ζητηθεί είτε όχι.

Οι Φοίνικες είχαν και αυτοί αρκετές αποικίες, όπως η Μοτύη, ο Σολούς, το Zis (Πάνορμος για τους Έλληνες, σημερινό Παλέρμο), το Λιλύβαιο κλπ. Ο ανταγωνισμός Ελλήνων και Φοινίκων για το έλεγχο της Μεσογείου τους έφερε αντιμέτωπους και η Σικελία ήταν το μέρος όπου οι δύο πολιτισμοί ήταν πιο κοντά. Η Καρχηδόνα ήταν πολύ κοντά στο νοτιοδυτικό άκρο του νησιού και το 480 π.Χ., πιθανότατα σε συνεννόηση με τους Πέρσες, επιχείρησαν την κατάληψη ολόκληρου του νησιού αλλά ηττήθηκαν στη Μάχη της Ημέρας. Από τότε και μέχρι την κατάληψη του νησιού από τους Ρωμαίους (242 π.Χ.), Έλληνες και Καρχηδόνιοι αποκτούσαν, άλλοτε περισσότερο και άλλοτε λιγότερο, τον έλεγχο του νησιού, με τις Συρακούσες και το Λιλύβαιο να παραμένουν οι πυρήνες αντίστασης για τους Έλληνες και για τους Καρχηδονίους αντίστοιχα.

Από το 242 π.Χ. η Ρώμη κάνει τη Σικελία την πρώτη επαρχία εκτός ιταλικού εδάφους. Η αρχική επιτυχία των Καρχηδονίων στον Β΄ Καρχηδονιακό Πόλεμο, προκάλεσε την εξέγερση πολλών Σικελικών πόλεων, η Ρώμη έστειλε στρατό για να καταστείλει την εξέγερση και ήταν κατά τη διάρκεια εκείνης της πολιορκίας των Συρακουσών που σκοτώθηκε ο Αρχιμήδης.

Για τους επόμενους 6 αιώνες η Σικελία παραμένει ρωμαϊκή επαρχία, τροφοδότης της Ρώμης σε σιτηρά. Καθ' όλη αυτή την περίοδο διατηρείται αμείωτος ο ελληνικός χαρακτήρας του νησιού.

ΟΠΛΙΤΙΚΗ ΦΑΛΑΓΓΑ - ΧΡΗΣΗ ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΣ (Αρχαϊκή εποχή)

 Οπλιτική φάλαγγα: Στις αρχές του 7ου αιώνα π. Χ. οι Έλληνες αλλάζουν την πολεμική τους τακτική. Χρησιμοποιούν πια μαζικούς σχηματισμούς από βαριά οπλισμένο πεζικό, τους λεγόμενους οπλίτες. Οι οπλίτες πολεμούν σε σχηματισμούς (κατά φάλαγγες) – οπλιτική φάλαγγα. Βασικά στοιχεία της νέας τακτικής είναι ο τύπος της ασπίδας, η χρήση του δόρατος, η εκπαίδευση και η άσκηση ολόκληρου του σχηματισμού. Η ασφάλεια του οπλίτη εξαρτάται από το πόσο θα παραμείνει αδιάσπαστη η γραμμή του σχηματισμού. Αυτό είναι που δημιουργεί την χαρακτηριστική ελληνική ιδέα του θάρρους, της γενναιότητας του οπλίτη – όχι του ήρωα, πια – που φυλάει τη θέση του και δεν υποχωρεί.Η κοινωνική και πολιτική βάση της νέας τακτικής διαφοροποιείται από την προηγούμενη μέθοδο της στρατιωτικής αριστοκρατίας. Η οπλιτική φάλαγγα χρειάζεται πιο πλατιά κοινωνική βάση, μεγάλο αριθμό εκπαιδευμένων πολεμιστών, που κινούνται ως ομάδα. Το γεγονός ότι οι πολεμιστές στην αρχαϊκή εποχή οφείλουν να αποκτούν οι ίδιοι τη στολή και τα όπλα του οπλίτη, σημαίνει ότι αυτή η μεσαία τάξη θα αρχίζει να απαιτεί μερίδιο στην πολιτική εξουσία, σπάζοντας το μονοπώλιο των αριστοκρατών. Στο βαθμό που τα τυραννικά καθεστώτα που εμφανίζονται σε πολλές ελληνικές πόλεις τον 7ο και 6ο αιώνα π.Χ., αλλά και τα καθεστώτα που τα διαδέχτηκαν, επιχειρούν να αφαιρέσουν εξουσία από την κλειστή τάξη των αριστοκρατών, είναι σίγουρο ότι οι στρατιωτικές μεταβολές συμβάλουν στη μετατόπιση του κέντρου βάρους της πολιτικής εξουσίας.

 Χρήση νομίσματος: Η χρήση του μετάλλου ως χρήμα έδωσε λύσεις σε προβλήματα που δημιουργούσε ο αντιπραγματισμός. Είχε αρκετά σταθερή ανταλλακτική αξία, δεν φθειρόταν εύκολα, μπορούσε εύκολα να μεταφερθεί και να αποθηκευτεί. Είχε όμως δύο πολύ σημαντικά μειονεκτήματα:

1)ήταν απαραίτητο να ζυγίζεται σε κάθε συναλλαγή

2)δεν ήταν εύκολο να αποδειχθεί η καθαρότητά του ως μέταλλο

Τα δύο πολύ σημαντικά, για την εξέλιξη των συναλλαγών, μειονεκτήματα ήρθε να λύσει η πρακτική σύμφωνα με την οποία οι συναλλασσόμενοι έκοβαν μέταλλα με συγκεκριμένη καθαρότητα και συγκεκριμένο βάρος, και τα σημάδευαν με τέτοιο τρόπο ώστε να ξεχωρίζουν από των υπολοίπων. Με την εξέλιξη της πρακτικής αυτής τα σημάδια έγιναν πιο πολύπλοκα απεικονίζοντας παραστάσεις έτσι ώστε και να αποτελούν ένα είδος πιστοποίησης για τους συναλλασσόμενους αλλά και να μην είναι εύκολη η παραχάραξή τους. Έτσι εξελίχθηκαν σε αυτό που σήμερα ονομάζουμε νομίσματα. Όσο πιο επώνυμος και αξιόπιστος ήταν αυτός που έκοβε και σημάδευε τα νομίσματα αυτά, τόσο πιο εύκολα γίνονταν αποδεκτά στις συναλλαγές. Με την εξέλιξη τον ρόλο του αξιόπιστου ανέλαβαν οι πόλεις και τα κράτη στις οποίες γίνονταν χρήση των νομισμάτων αυτών κάτι το οποίο ισχύει μέχρι και σήμερα παρ'όλο που στις περισσότερες περιπτώσεις η ονομαστική τους αξία σήμερα δεν αντιστοιχεί πλέον στην εσωτερική αξία των νομισμάτων ως μέταλλο.

ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΑΡΧΑΪΚΗΣ ΕΠΟΧΉ Σ

ΟΠΛΙΤΙΚΗ ΦΑΛΑΓΓΑ Κ' ΧΡΗΣΗ ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΣ


Οπλιτικη Φαλαγγα:
 Οπλιτικη Φαλαγγα ειναι η μαχη ανάμεσα σε δύο μεγάλους στρατιωτικούς σχηματισμούς, αποτελούμενους από οπλίτες. Με τη δημιουργία της φάλαγγας, συνέβη και η μετακίνηση της χειρολαβής της στρόγγυλης ασπίδας από το κέντρο στο άκρο. Η τεχνικής φύσης μεταβολή αυτή είχε αποτελέσματα στο ηθικό επίπεδο. Καθώς η χειρολαβή της ασπίδας βρισκόταν πλέον στην άκρη της ασπίδας, η τελευταία κάλυπτε μόνο το αριστερό τμήμα του σώματος του πολεμιστή που την έφερε, αφήνοντας ακάλυπτο το δεξί, την κάλυψη του οποίου αναλάμβανε ο ευρισκόμενος στα δεξιά του συμπολεμιστής, σχηματίζοντας ένα τείχος ασπίδων.Αυτό οδηγησε στη δημιουργία μιας εσωτερικής 
συνοχής.


Χρηση του νομίσματος:
Στην αρχαϊκη περιοδο εγινε η απαρχη της χρησης του νομισματος.α αρχαιότερα νομίσματα που κόπηκαν από ελληνική πόλη ανακαλύφθηκαν στο Αρτεμισιο της Εφεσου και χρονολογούνται στα μέσα ή στο β’ μισό του 7ου αιώνα. Οι πρώτοι που προχώρησαν στην κοπη νομισματος ηταν οι Λυδοί.

ΑΡΧΑΙΚΗ ΕΠΟΧΗ ΧΡΗΣΗ ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΣ-ΟΠΛΙΤΙΚΗ ΓΑΛΑΓΚΑ

ΑΡΧΑΙΚΗ ΕΠΟΧΗ ΧΡΗΣΗ ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΣ-ΟΠΛΙΤΙΚΗ ΓΑΛΑΓΚΑ

Χρήση του νομίσματος

Ένα σημαντικό γεγονός της αρχαϊκής περιόδου είναι η απαρχή της χρήσης του νομίσματος. Τα αρχαιότερα νομίσματα που κόπηκαν από ελληνική πόλη ανακαλύφθηκαν στο Αρτεμίσιο της Εφέσου και χρονολογούνται στα μέσα ή στο β’ μισό του 7ου αιώνα. Ο Ηρόδοτος μας πληροφορεί ότι πρώτοι προχώρησαν στην κοπή νομίσματος οι Λυδοί. Δεν είναι γνωστό αν η υιοθέτηση του νομισματικού συστήματος από τις ελληνικές πόλεις προέκυψε από επίδραση των Λυδών, χωρίς, ωστόσο, κάτι τέτοιο να αποκλείεται.

Οπλιτική φάλαγγα

Το πρώτο μισό του 8ου αιώνα διαδόθηκε μία νέα τακτική μάχης, γνωστή ως οπλιτική φάλαγγα, καθώς η μάχη διεξαγόταν ανάμεσα σε δύο μεγάλους στρατιωτικούς σχηματισμούς, αποτελούμενους από οπλίτες. Με τη δημιουργία της φάλαγγας, συνέβη και η μετακίνηση της χειρολαβής της στρόγγυλης ασπίδας από το κέντρο στο άκρο. Η τεχνικής φύσης μεταβολή αυτή είχε αποτελέσματα στο ηθικό επίπεδο. Καθώς η χειρολαβή της ασπίδας βρισκόταν πλέον στην άκρη της ασπίδας, η τελευταία κάλυπτε μόνο το αριστερό τμήμα του σώματος του πολεμιστή που την έφερε, αφήνοντας ακάλυπτο το δεξί, την κάλυψη του οποίου αναλάμβανε ο ευρισκόμενος στα δεξιά του συμπολεμιστής, σχηματίζοντας ένα τείχος ασπίδων. Αυτή η αλληλεξάρτηση των αποτελούντων τη φάλαγγα, οδήγησε στη δημιουργία μίας εσωτερική συνοχής, λόγω της συνυπευθυνότητας των οπλιτών για τη διασφάλιση του αρραγούς της φάλαγγας και της αλληλοκάλυψης.

Μία διαφορετική τακτική διεξαγωγής της αναμέτρησης, η οποία αποτελούσε παραλλαγή της κλασικής φάλαγγας ήταν η λεγόμενη Λοξή φάλαγγα, την οποία χρησιμοποίησε ο Επαμεινώνδας στη μάχη των Λεύκτρων (371 π.Χ.). Κατά την τακτική της λοξής φάλαγγας, η οπλιτική φάλαγγα χωριζόταν σε δύο πτέρυγες: αυτήν που αποτελούσε την κύρια επιθετική δύναμη και την υποστηρικτή, καθεμία από τις οποίες αναλάμβανε διαφορετικούς ρόλους. Κατόπι, χρησιμοποιήθηκε εκτεταμένα από το Φίλιππο το Β’ της Μακεδονίας και από το διάδοχό του Αλέξανδρο Γ’, στις μάχες του Γρανικού, της Ισσού και των Γαυγαμήλων, και από τα ελληνιστικά βασίλεια. Τελευταία χρήση της μακεδονικής φάλαγγας έγινε από το Ρωμαίο αυτοκράτορα Καρακάλλα (211-217 μ.Χ.), ο οποίος τύγχανε θαυμαστής του Αλεξάνδρου και γι’ αυτό αναβίωσε τη χρήση της.

ΟΝΟΜΑ:ΨΑΡΡΑ ΕΛΕΝΗ

ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΣ

Η σημασία του νομίσματος  κατά τον Αριστοτέλη (και την πλειονότητα των ανθρώπων) είναι πολύ μεγάλη .Στο ανταλλακτικό εμπόριο υπήρχαν προϊόντα που όταν συγκρίνονταν μεταξύ τους υπήρχαν αδικίες διότι με άλλα κριτήρια έκρινε ο καθένας τα προϊόντα ενώ με το νόμισμα δινόταν σταθερή αξία σε ένα προϊόν και έτσι μπορούσαν να γίνουν πιο εύκολα οι αγοραπωλησίες προς εξασφάλιση τα των προς ζην χωρίς να χρειάζονται να γίνουν συγκρίσεις μεταξύ ανόμοιων προϊόντων που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε παρεξηγήσεις.

ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

ΛΕΞΗ	ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ	ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ	ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ
ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ	-	μητρόπολη = μήτηρ +πόλις.. πρόκειται για τη μητέρα πόλη, για την πόλη δηλαδή η οποία ιδρύει αποικίες	Ο  μητροπολιτικος ναος
ΟΙΚΙΣΤΗΣ	Ο ιδρυτης μονης (αγιος)	ο επικεφαλής των αποίκων και γενικά ο ιδρυτής μιας πόλης	Ο ιδρυτης μονης (αγιος)
ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ	η αλλαγή χώρας ή πόλης για αναζήτηση εργασίας η μετανάστευση προς τις αναπτυγμένες χώρες.	-	1. η αλλαγή χώρας ή πόλης για αναζήτηση εργασίας η μετανάστευση προς τις αναπτυγμένες χώρες 2. η μετανάστευση πουλιών - μετακίνηση πουλιών προς το νότο
ΑΠΟΙΚΙΣΜΟΣ	Η έννοια του όρου, από την εποχή των ανακαλύψεων, επεκτάθηκε και σε εδαφικές κατακτήσεις όπου υπό τον νικητή άποικο παρέμεναν υποταγμένοι και οι εγχώριοι πληθυσμοί. Με αυτή την έννοια έφθασε ο όρος σήμερα. Στη σύγχρονη εποχή με τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η έννοια αποικία σημαίνει μια εδαφική περιοχή υποτελή, κατά διάφορους τρόπους (-πολιτικούς, πολιτιστικούς ή οικονομικούς-), σε κάποια άλλη περισσότερο ανεπτυγμένη Χώρα. Έτσι η ανώτατη νομοθετική εξουσία αλλά και μέγα μέρος της διακυβέρνησης παρέμεινε στη Χώρα που είχε επιβάλλει τον έλεγχό της και που συνήθως ήταν διαφορετική στην εθνική της συγκρότηση από την αποικία.	η αλλαγή χώρας ή πόλης για κατοικηση αλλης περιοχής με σκοπό την μόνιμη εγκατάσταση εκεί.	Η έννοια του όρου, από την εποχή των ανακαλύψεων, επεκτάθηκε και σε εδαφικές κατακτήσεις όπου υπό τον νικητή άποικο παρέμεναν υποταγμένοι και οι εγχώριοι πληθυσμοί. Με αυτή την έννοια έφθασε ο όρος σήμερα. Στη σύγχρονη εποχή με τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η έννοια αποικία σημαίνει μια εδαφική περιοχή υποτελή, κατά διάφορους τρόπους (-πολιτικούς, πολιτιστικούς ή οικονομικούς-), σε κάποια άλλη περισσότερο ανεπτυγμένη Χώρα. Έτσι η ανώτατη νομοθετική εξουσία αλλά και μέγα μέρος της διακυβέρνησης παρέμεινε στη Χώρα που είχε επιβάλλει τον έλεγχό της και που συνήθως ήταν διαφορετική στην εθνική της συγκρότηση από την αποικία.

ΟΠΛΙΤΙΚΗ ΦΑΛΑΓΓΑ- ΧΡΗΣΗ ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΣ

ΟΠΛΙΤΙΚΗ ΦΑΛΑΓΓΑ

        Απ’ την  ισοτιμία  των  οπλιτών  της  φάλαγγας, που  ήταν  αποτέλεσμα  του  τρόπου  λειτουργίας  της, προέκυψε  και  η  απαίτηση  για  ίση  συμμετοχή  στη  λήψη  των  πολιτικών  αποφάσεων. 

           «Κατ’ αρχάς ένας παράγοντας που έπαιξε αποφασιστικό ρόλο ήταν ο στρατιωτικός παράγοντας. Η νεοσχηματιζόμενη πόλη, όπως την ορίσαμε πιο πάνω, αποτελείτο από μία αριστοκρατία πολεμιστών που κατείχαν άλογα και όπλα και εξασφάλιζαν την κοινή άμυνα. Όμως, με την ανάπτυξη των πόλεων, η ανάγκη κάθε πόλης να υπερασπίζεται τα εδάφη της από τις καταπατήσεις των γειτονικών πόλεων οδήγησε στη διεύρυνση της ιδιότητας του πολεμιστή.

Η ιδιότητα αυτή χαρακτήριζε όλους εκείνους που ήταν σε θέση να προμηθευτούν πανοπλία, δηλαδή τον βαρύ εξο­πλισμό του οπλίτη. Έτσι, αναφέρεται συχνά ο όρος «επανάσταση των οπλιτών», όπου οι άτακτες μάχες και οι ηρωικές μονομαχίες των επών αντικαταστάθηκαν από τον σχηματισμό σε φάλαγγα, στην οποία όλοι οι μαχόμενοι παρατάσσονταν σε γραμμές και σχημάτιζαν μια συμπαγή μάζα πίσω από την προστασία της περίφημης στρογγυλής ασπίδας που κρατούσαν στο αριστερό χέρι. Και μάλιστα, περισσότερο και από τη δημιουργία της φά­λαγγας, αυτό που είχε σημαντικές συνέπειες ήταν το άνοιγμά της σε όλο και μεγαλύτερο αριθμό μαχητών. Διότι μέσα στη φάλαγγα κανένας από τους μαχητές δεν ήταν αναντικατάστατος, ήταν συνεπώς όλοι ίσοι, και η νίκη συνεπαγόταν ίση κατανομή των λαφύρων, είτε επρόκειτο για όπλα, ζώα ή γαίες.

 Η διεύρυνση των στοίχων της φάλαγγας συνέβαλε στην ανάπτυξη της ιδέας της ισότητας. Και από την ισότητα στη διανομή των λαφύρων κα­τέστη δυνατό το πέρασμα στην ισότητα κατά τη διανομή της πολιτικής εξουσίας. Είναι ευνόητο ότι τα πράγματα δεν εξελί­χθηκαν τόσο απλά ούτε και με τον ίδιο τρόπο παντού. Στη Σπάρ­τη, για παράδειγμα, η ιδιότητα του πολίτη ταυτίζεται από πολύ νωρίς με την πολεμική ιδιότητα, καθώς οι Σπαρτιάτες ήταν κατ' αρχήν και πάνω απ' όλα στρατιώτες, εφόσον η υποδούλωση των ειλώτων τούς εξασφάλιζε πλήρη οικονομική ανεξαρτησία. Αλ­λού, μόνο εκείνοι που μπορούσαν να αποκτήσουν τον εξοπλισμό του οπλίτη είχαν τη δυνατότητα να συμμετέχουν στις συνελεύ­σεις, και ο δήμος ταυτιζόταν με τους ένοπλους πολίτες. Αυτό τουλάχιστον αφήνει να εννοηθεί ο φιλόσοφος Αριστοτέλης, που θεωρούσε αυτή την «πόλη των οπλιτών» ως την καλύτερη δυνατή». 

ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΣ

Το χρήμα χρησιμοποιείται σε όλες τις εποχές προς όλες τις κατευθύνσεις και για όλους τους σκοπούς. Η από­κτησή του υπήρξε εδώ και πολλούς αιώνες μία από τις κύριες επιδιώξεις των ανθρώπων. Τα νομίσματα αποτελούν μια βασική μονάδα μέτρησης του χρήματος. Τα νομίσματα άλλαξαν, μεταβλήθηκαν, προσαρμόστηκαν στις εκάστοτε αλλαγές που προκάλεσαν ή προκλήθηκαν από διαφορετικές αιτίες παρακολουθώντας κοινωνικές, οικονομικές και ιστορικές συνθήκες.

Τα πρώτα νομίσματα κατασκευάστηκαν στη Μ. Ασία από ήλεκτρο, κράμα χρυσού και αργύρου, στα τέλη του 7ου π.Χ. αιώνα. Το πολύτιμο μέταλλο έδινε την αξία, το μικρό σχήμα το έκανε εύκολο στη μεταφορά, το σύμβολο της κάθε εκδί­δουσας αρχής, που προστέθηκε αργότερα, έδινε την εγγύηση για το βάρος και την αυθεντικότητά του.

Οι ελληνικές πόλεις διέδωσαν την χρήση του νομίσματος από την Ισπανία μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα. Χρησιμοποίησαν τα σύμβολά τους, ήρωες, θεούς, ζώα, φυτά κ.λπ., για να σηματοδοτήσουν τα νομίσματα. Έκοψαν νομίσματα κυρίως σε άρ­γυρο, καθώς αυτό ήταν το πολύτιμο μέταλλο στο οποίο είχαν ευκολότερη πρόσβαση. Στα τέλη του 5ου και κυρίως τον 4ο π.Χ. αιώνα κυκλοφόρησαν και χάλκινα νομίσματα για τις μικρές καθημερινές συναλλαγές.

Ο βασιλιάς Φίλιππος Β” διέδωσε τη χρήση των χρυσών νομισμάτων, καθώς είχε πρόσβαση στα μεταλλεία χρυσού του Παγγαίου. Μετά το θάνατο του Αλεξάνδρου Γ” άρχισαν να απεικονίζονται ηγεμόνες και βασιλείς της κάθε περιοχής στα νομίσματα. Η παράσταση του ηγεμόνα αυτοκράτορα γίνεται το βασικό θέμα της εικονογραφίας στα ρωμαϊκά αυτοκρατορικά νομίσματα από τον 1ο π.Χ. έως τον 4ο μ.Χ. αιώνα.

Τα ρωμαϊκά νομίσματα διαδόθηκαν σε όλο το γνωστό κόσμο και κόπηκαν σε χρυσό, άργυρο και χαλκό. Στα βυζαντινά νομίσματα εκτός από τον αυτοκράτορα προστέθηκε και η απεικόνιση του θείου, ο Χριστός, το χέρι του Θεού, η Θεοτόκος, χριστιανικά σύμβολα, έγιναν παραστάσεις στην κύρια όψη του νομίσματος. Ένας Θεός και ένας αυτοκράτορας, η αντίληψη του βυζαντινού για τον κόσμο απεικονίστηκαν στα νο­μίσματα.

Ο βυζαντινός χρυσός σόλιδος επικράτησε από τον 4ο έως τον 11ο αιώνα στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και πολύ πέρα απ” αυτήν. Στη Δυτική Ευρώπη, νομίσματα χρυσά ακολούθησαν τα πρότυπα των ρωμαϊκών και βυζαντινών νομισμάτων. Από το 13ο έως και το 15ο αιώνα, το βενετσιάνικο νόμισμα θα επικρατήσει σ” αυτήν την περιοχή. Στην Ευρώπη, τα χρυσά φιορίνια της Φλωρεντίας θα αποτελέσουν τη βάση των εμπορικών συναλλαγών στη διάρκεια του 14ου αιώνα.

Από το 15ο αιώνα στο Νέο Κόσμο που διαμορφώνεται με τις ανακαλύψεις, τα νέα κοιτάσματα και την άνθηση του εμπορίου εκδίδονται αργυρά και αργότερα χρυσά μεγάλα νομίσματα τα οποία θα κατακλύσουν τον κόσμο. Ισπανικά και αργότερα αυστροουγγρικά τάληρα θα κατακτήσουν τις αγορές και οι άλλες περιφερειακές δυνάμεις θα αναγκαστούν να προσαρμοστούν στο σύστημα του ταλήρου.

Μετά τη γαλλική επανάσταση καθιερώθηκε πρώτα στη Γαλλία και στη συνέχεια σε μεγάλο μέρος του κόσμου το δεκαδικό σύστημα. Από το 19ο αιώνα διαδίδεταιη χρήση των χαρτονομισμάτων. Σταματά η σχέση του νομίσματος με το πολύτιμο μέταλλο από το οποίο είναι κατασκευασμένο. Η κυκλοφορία των χαρτονομισμάτων ήταν μέχρι πρόσφατα εξαρτημένη από την επάρκεια χρυσού. Το τέλος αυτής της αντιστοιχίας σε πολύτιμο μέταλλο, είχε ως αποτέλεσμα να αλλάξει η διεθνής οικονομία, και να σηματοδοτήσει την παγκόσμια κυριαρχία του άυλου χρήματος.

  

Πριν από το νόμισμα

Πριν από το νόμισμα, η ανταλλαγή προϊόντων, ο αντιπραγματισμός, υπήρξε η πιο διαδεδομένη πρακτική εξα­σφάλισης των βασικών αναγκών των ανθρώπων. Ο αντιπραγματισμός είναι πολύ παλιός και με κάποια έννοια, μερικά στοι­χεία του μοιάζουν να υπάρχουν και μέσα στη φύση, στα φυτά, έντομα και ζώα όπου ανταλλάσσονται υπηρεσίες και πόροι για την εξασφάλιση της επιβίωσης των ειδών και τη διατήρηση της ισορροπίας του περιβάλλοντος.

Οι συναλλαγές σε είδος διευκόλυναν τις πρώτες κοινωνίες των ανθρώπων στην επιβίωσή τους. Γεωργικά προϊόντα διατροφής, δέρματα, ζώα, κοχύλια ήταν τα αποδεκτά μέσα συναλλαγής. Το πιο πολύτιμο ήταν το πιο σπάνιο. Ανάλογα με την αφθονία, τη χρησιμότη­τα και το ρόλο του κάθε προϊόντος σε κάθε κοινωνία προσδιοριζόταν και η τιμή του. Με την εγκατάσταση του ανθρώπου σε μόνιμη κατοικία, η οικονομία έγινε γεωργοκτηνοτροφική. Ως μέσο συναλλαγής χρησιμο­ποιήθηκαν κυρίως τα ζώα. Στην Ιλιάδα τα χάλκινα όπλα του Διομή­δη αναφέρονται ως εννεάβοια (αξίζουν 9 βόδια) ενώ τα χρυσά του Γλαύκου εκατόμβοια.

Ο πλούσιος λεγόταν πολυβούτης (που διαθέ­τει πολλά βόδια), ο ακτήμωναβούτης. Ακόμα και σήμερα, αυτό απο­τυπώνεται σε πολλές γλώσσες του κόσμου. Λατινικά caput σημαίνει κεφαλή βοσκήματος και από κει προέρχεται ηλέξη κεφάλαιο (capital) και καπιταλισμός. Pecus σημαίνει τα θρέμματα, τα βοσκήματα και από κει προέρχεται ο όρος pecunia (περιουσία, χρήματα).

Τον τρόπο αυτών των συναλλαγών που δεν μπορούμε να τον ανιχνεύ­σουμε με ασφάλεια στις προϊστορικές κοινωνίες, μπορούμε να τον παρακολουθηθούμε καλύτερα σε κοινωνίες νεώτερες όπως της Αφρικής, της Ωκεανίας κ.λπ. όπου μέχρι πρόσφατα ήταν σε χρήση.

Στις σύγχρονες κοινωνίες το φαινόμενο επανεμφανίζεται, όταν διαμορφώνονται ειδικές συνθήκες, όπως στη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου οι ανταλλαγές με τσιγάρα και λάδι. Επίσης παρουσιάζονται σε μικρή κλίμακα, ανταλλαγές αντικειμένων και αγαθών, μέσω των αγγελιών στις εφημερίδες και στο διαδίκτυο οι οποίες καθιστούν τη ζωή των πολιτών ευκολότερη.

Με την ανακάλυψη και τη διάδοση των μετάλλων, ένα νέο μέσο συναλλαγής προστέθηκε παράλληλα με τα ζώα. Η χρήση του μετάλλου στις εμπορικές συναλλαγές μαρτυρείται από τα τέλη της 3ης χιλιετίας π.Χ. στη Μεσοποταμία.Επιγραφές αναφέρουν νόμους, πληρωμές, συμβόλαια τα οποία πραγματοποιούνταν με βάση ζυγισμέ­νο άργυρο, μερικές φορές σε συνδυασμό με κριθάρι ή άλλα σιτηρά. Καθώς πρόκειται για τις πρώτες γραπτές πηγές που έχουμε, συνδέεται έτσι και η γραφή με την καταμέτρηση των αγαθών και των εμπο­ρικών συναλλαγών.

Με την πάροδο του χρόνου, το μέταλλο επικράτησε στις συναλλαγές και σε άλλες περιοχές. Στην Αίγυπτο, στο τέλος της 2ης χιλιετίας αναφέρονται μέταλλα ζυγισμένα με σταθερά σταθμά για τον υπολογι­σμό της αξίας μιας ομάδας προϊόντων. Και εδώ ήταν δυνατόν οι πληρωμές να υπολογιστούν σε χαλκό (1 ντέμπεν =91 γρ.) και να πραγμα­τοποιηθούν ή σε χαλκό ή σε συνδυασμό με άλλα προϊόντα.

Αν και η Αίγυπτος δε διέθετε άργυρο, ήταν δυνατόν να γίνουν αγορές και με πολύτιμα μέταλλα όπως χρυσό και άργυρο. Έχουν βρεθεί θησαυροί με ράβδους, δαχτυλίδια, σύρμα κ.λπ. από αυτά τα πολύτιμα μέταλλα.

Τα μέταλλα, άργυρος, χρυσός, αλλά και σίδηρος και χαλκός, χρησιμοποιήθηκαν σε κομμάτια ακατέργαστα, σε ράβδους, ορθογώνια σχήματα, με τη μορφή λεπτού σύρματος ή ακόμα και ολόκληρα μεταλλικά χρη­στικά αντικείμενα, όπως τρίποδες, λέβητες, πελέκεις: σκεύη – νομίσμα­τα όπως τα ονόμασε ο Γάλλος ιστορικός και νομισματολόγος Theodore Reinach.

Οι ιδιότητες του μετάλλου κάλυπταν βασικές αδυναμίες του προηγούμενου συστήματος ανταλλαγής προϊόντων. Τα μέταλλα ήταν ανθεκτικότερα, λιγότερο ογκώδη, διαιρούνταν σε κομμάτια μικρότερης αξίας, μεταφέρονταν πιο εύκολα και δεν φθείρονταν. Η αξία τους ήταν ανάλογη με το βάρος τους και υπολογιζόταν με το ζύγισμα.